Пред самитот, Франција и Германија им испратија на другите земји нон-пејпер во кој предлагаат конкретни чекори за постепена интеграција на земјите од Западен Балкан и Молдавија. „Јутарњи лист“ имаше пристап до овој неформален документ, кој го изготвија соработници на германскиот канцелар Фридрих Мерц и францускиот претседател Емануел Макрон.
Земјите од регионот и Молдавија почесто би биле поканети на состаноци со ЕУ, од министерски до неформални состаноци на Европскиот совет. Тие би биле вклучени во заеднички програми и политики, но во поглавја за кои ги исполниле критериумите.
Тие би имале и можност да користат „зелени линии“ на граничните премини. Би учествувале и на состаноци поврзани со прашања поврзани со надворешната политика и безбедноста, но откако ќе ги исполнат критериумите од преговарачкото поглавје 31, кое се однесува на ова, и привремено да го затворат тоа поглавје. Тие исто така предлагаат секторска интеграција во единствениот пазар на ЕУ.
Претставниците на земјите од Западен Балкан би учествувале и на состаноци во некои тела на Европската унија како набљудувачи, но без право на глас.
Како пример за оваа постепена интеграција, ЕУ го споменува и вклучувањето на земјите од Западен Балкан во системот за бесплатен роаминг што постои во Унијата. Само во четврток, Советот на ЕУ донесе одлука за започнување преговори со земјите од Западен Балкан за укинување на роамингот, а се очекува тие наскоро да започнат.
„Ова нема да влијае на целта за полноправно членство во ЕУ. Нашата цел не е ниту да го замениме полноправното членство, ниту да го продолжиме патот кон него, туку напротив. Сакаме да создадеме поттик што ќе го забрза напредокот на тој пат“, се наведува во неформалниот документ.
Франција и Германија веруваат дека ова ќе ги приближи земјите од регионот до Европската Унија и, преку постепена интеграција, ќе придонесе за успехот на процесот на проширување.
Тие очекуваат Европската комисија да започне да работи на спроведување на овие идеи и да презентира предлози за постепена интеграција на земјите кандидати. Бидејќи сите земји кандидати се во различни фази од процесот на преговори за пристапување, тие нема да можат да ги користат можностите споменати во француско-германскиот предлог на ист начин.
(*Македонија нема ни започнато преговори и, според овој критерум, е на нулта позиција за соработката со ЕУ се додека е на сила бугарското, или “франсцуското“ вето што е услов надвор од општите услови и правила за пристап ан државите во ЕУ ).
Албанија беше меѓу првите земји што изразија интерес за оваа идеја, што беше поздравено од премиерот на земјата Еди Рама на самитот во Тиват, нагласувајќи дека тоа не значи откажување од целта за полноправно членство.
Свој позитивен став изрази и Србија.
„Имав посебна билатерална средба со премиерот на Ирска, имавме одличен разговор, со шпанскиот премиер, со словенечкиот премиер, со многу други, и верувам дека ги подобривме нашите односи.
Разговаравме за меѓусебни посети и што треба да правиме во иднина. Најважно е да се преведе она што луѓето го слушаа цел ден, за нон-пејперот на Макрон и Мерц, ние сме апсолутно за тоа, тоа е добар предлог, ќе го промени и ритамот и енергијата на пристапувањето во ЕУ“, рече српскиот претседател Александар Вучиќ.
Тој вели дека ова не значи избегнување на обврските и дека се подготвуваме да отвориме нови кластери.
Се поставува прашањето - кој од Западен Балкан ќе “навистина“ влезе во ЕУ како полноправен член, равноправен со другите сегашни членки? Според овој “нон пејпер“ - никој.
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
