Во пресрет на парламентарните избори во Унгарија, опозицискиот кандидат Петер Малјар и неговата партија „Тиса“ водат во анкетите. Сепак, дури и во случај на победа, тие ќе се соочат со огромни пречки во водењето на државата. Виктор Орбан, во текот на своите 16 години на власт, внимателно изгради сложен систем на институции и закони кој му овозможува контрола дури и од опозицијата. Според анализата на „Политико“, станува збор за вистинско „минско поле“ дизајнирано да ја доведе новата власт до неуспех или до брзи предвремени избори.
Уставни стапици и блокади
Една од најголемите стапици е Уставниот суд, каде што сите 15 судии доаѓаат од кругот на „Фидес“, вклучително и поранешниот министер за одбрана од оваа партија. Слична е ситуацијата и во Врховниот суд. Секој закон што новата влада би се обидела да го донесе, би можел да биде прогласен за неуставен.
Уште поопасна е стапицата на Буџетскиот совет, составен од тројца долгогодишни лојалисти на Орбан, именувани со мандати од шест до дванаесет години. Ова тело може да стави вето на буџетот, а негова смена е можна само со двотретинско мнозинство во парламентот. Дополнително, унгарскиот претседател Тамаш Шујок, близок до „Фидес“ и со мандат до 2029 година, во таков случај би можел да распише предвремени избори.
„Супермнозинство“ како заштитен механизам
Бројни закони кои ги регулираат правосудството, медиумите, изборниот систем, јавните финансии и семејната политика, можат да се менуваат исклучиво со двотретинско „супермнозинство“. Истото важи и за медиумската империја собрана во фондацијата КЕСМА од 2018 година, која контролира стотици медиуми кои го шират наративот на „Фидес“.
„Орбан го планираше најлошото сценарио во случај да биде поразен“, вели Ким Лејн Шепеле, професорка по уставно право на Универзитетот Принстон.
Празна државна каса
Малјар ќе се соочи и со сериозна финансиска криза. Владата на Орбан веќе до февруари потроши 50% од планираниот дефицит за цела 2026 година преку предизборни субвенции, со што ја испразни државната каса. Истовремено, Унгарија чека на одмрзнување на 18 милијарди евра од европските фондови, што бара реформи кои новата влада без двотретинско мнозинство тешко би можела да ги спроведе.
Реакции од власта и опозицијата
Унгарскиот министер за европски прашања, Јанош Бока, смета дека на опозицијата ѝ недостига кохерентна визија: „Ги обединува само едно прашање – сакаат да нè исфрлат од власт. Тоа можеби нема да биде доволно за да се владее со земјата“.
Од друга страна, опозициската пратеничка Каталин Чех предупредува: „Уништувањето на демократијата и институциите е многу полесно отколку нивната обнова. Сигурна сум дека Орбан нема да му ја олесни работата на својот наследник ако изгуби“. Аналитичарите потсетуваат и на тактиките на Орбан од периодот 2006–2010 година, кога користеше улични протести и парламентарни опструкции за да ја дестабилизира тогашната власт.
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
