Недостатокот на конкретен план би можел да ги вовлече САД во долготраен конфликт на Блискиот Исток.
Претседателот на САД Доналд Трамп се соочува со зголемен притисок да ја претстави својата визија за Иран на американската јавност откако американските и израелските сили започнаа неиспровоцирани воени напади врз земјата, што наводно резултираше со првите американски жртви.
Критичарите бараат јасни одговори од Белата куќа за следните чекори, предупредувајќи дека недостатокот на конкретен план би можел да ги вовлече САД во долготраен конфликт, токму оној за кој Трамп постојано ветуваше дека ќе го избегнува, објавува Гардијан.
Нејасна цел на нападот
„Ако администрацијата има стратегија, сè уште не ја открила“, рече Алекс Ватанка, виш соработник и експерт за Иран во Институтот за Блиски Исток со седиште во Вашингтон.
- Тие ќе мора да се свртат кон поголем политички проект, кој не е само воена компонента. Потребна е подлабока дискусија во рамките на администрацијата за тоа каков вид промена на режимот можат да донесат.
- Во тој случај, тоа нема да биде четиридневна кампања, четири недели или дури четири месеци. Може да трае многу подолго - додаде тој.
Трамп, кој постојано ја нарекуваше инвазијата на Ирак во 2003 година грешка, сега е критикуван затоа што јавно не ги објасни причините за новите напади врз иранските објекти, откако минатиот јуни тврдеше дека ја „уништил“ нивната нуклеарна програма.
Во своето обраќање за состојбата на нацијата минатата недела, тој само накратко се осврна на заканите што ги претставуваат нуклеарната програма и балистичките ракети на Иран, но не спомена промена на режимот. Тој исто така рече дека би претпочитал наводната воена закана од Иран да се реши дипломатски.
„Каде води ова?“
Демократите изразија загриженост дека одлуката за напад врз Иран е донесена без јасно дефинирана цел.
„Каде води сето ова?“ праша Џим Хајмс, врвниот демократ во Комитетот за разузнавање на Претставничкиот дом. „Ние, заедно со Израелците, можеме да го бомбардираме Иран долго време, но со која цел?“
- Дали намерата е да се промени режимот? Бидејќи нема многу примери за промена на режимот постигната со бомбардирање. Искрено, нема многу примери за американски воени сили кои успешно спроведуваат промена на режимот - истакна Хајмс.
Не е доволно да се започне војна, мора да се има план
Ватанка предупредува дека шансите за промена на режимот се мали, освен ако не се сруши „под сопствената тежина“ поради отпор на народот или освен ако САД „не испратат војници на терен“. Тој верува дека втората опција би била најефикасна ако се спроведе со разузнавачки ресурси, наместо со испраќање војска.
- Паметниот начин би бил операцијата да ја водат истите луѓе од ЦИА на терен кои им кажале каде се кријат високите функционери - објаснува тој.
- Со истите ресурси, можете да создадете нова политичка динамика во рамките на режимот и да ги натерате луѓето да прифатат дека овој режим е завршен, дека нема да се врати во иста форма, и со тоа да иницирате некаков вид политичка трансформација. Потребни се огромни инвестиции, а не е ни сигурно дека САД можат да го сторат тоа - рече Ватанка.
Стивен Кеш, поранешен оперативец на ЦИА и раководител на организацијата „Стеди Држава“ на пензионирани американски службеници за национална безбедност, го нарече недостатокот на план за денот потоа „многу загрижувачки“. Тој посочи дека Трамп можеби е повеќе заинтересиран за создавање услови за мешање во претстојните избори за Конгресот во САД отколку за промена на режимот во Иран.
- Едно од нештата што сигурно ги научивме од сè, од Корејската војна до Студената војна, Виетнам, Ирак и Авганистан, е дека не е доволно да се започне војна. „Мора да имате план да го завршите тоа“, рече Кеш.
Контрадикторните изјави на Трамп
Откако беше потврдено дека во нападите е убиен врховниот лидер ајатолахот Али Хамнеи, заедно со десетици други високи функционери на режимот, Трамп рече дека преостанатото раководство е желно да разговара.
- Тие сакаат да разговараат и јас се согласив. Значи, ќе разговарам со нив - изјави тој за „Атлантик“.
- Требаше да го сторат тоа порано. Требаше да се согласат порано со она што беше многу практично и лесно да се направи. Чекаа предолго.
Но, среде нападите врз Иран и одмаздата низ Блискиот Исток, преговорите можеби нема да бидат лесни. Повеќето од оние што учествуваа во претходните преговори беа убиени, призна самиот Трамп.
- Повеќето од тие луѓе си заминаа. Некои од луѓето со кои преговаравме си заминаа затоа што тоа беше тежок удар. Можеа да постигнат договор. Требаше да го сторат тоа порано - рече тој.
Коментарите се чини дека ја поддржуваат тезата на Ватанка дека претседателот „нема план да го промени режимот“, туку сака „ослабен режим што не му штети на никого“.
- Ако сакаше промена на режимот, има многу опозициски личности што би можел да ги донесе во Белата куќа и да каже: „Овој човек ќе биде следниот лидер на Иран“. Тој не го прави тоа, што нè води до заклучок дека можеби сè уште размислува за склучување договор со истиот тој режим - рече Ватанка.
Во првите четири дена САД потрошија оржје за околу 2 милијарди долари.
Иранска одмазда и повик до народот
Таа пресметка би можела да биде нарушена од иранската одмазда, што би можела да го принуди Трамп да заземе поцврст став за да избегне да изгледа слаб. Во неделата, Иран возврати со бран напади во кои загинаа тројца американски војници, а петмина беа ранети.
Од друга страна, во својата видео порака во која ги објави нападите во саботата, Трамп експлицитно ја поддржа „промената на режимот“, но не даде никакви индикации за тоа како тоа треба да се случи, освен што го повика иранскиот народ да преземе акција.
- Со години барате помош од Америка. Сега имате претседател кој ви дава што сакате. Да видиме како ќе реагирате. Ова е моментот за дејствување. Не дозволувајте да помине, рече тој.
Последователно, во саботата на социјалните медиуми се појавија бројни видеа за кои се тврдеше дека прикажуваат прослави на улиците на иранските градови по повод смртта на Хамнеи. Едно видео наводно прикажува роднини на демонстрант убиен во неодамнешните антирежимски демонстрации како танцуваат од радост покрај неговиот гроб.
Во Европа со вербална поддршка но, дистанцирање од учество во војната
Шпанскиот премиер Педро Санчез повеќе не е единствениот лидер на Европската Унија кој му се спротивставува на американскиот претседател Доналд Трамп поради војната во Иран, бидејќи му се придружи и францускиот претседател Емануел Макрон.
Двајцата европски лидери се соочуваат со проблеми на домашната политичка сцена, но се сè погласни на меѓународната сцена, прогласувајќи ја американско-израелската војна против Техеран за нелегална, што наидува на одобрување во нивните земји, каде што Трамп е исклучително непопуларен, пишува Политико.
Германскиот министер за одбрана денес ја отфрли можноста за приклучување кон американските и израелските воени напади насочени кон Иран, нагласувајќи ја потребата од дипломатско решение на конфликтот.
Обраќајќи се на општата парламентарна дебата за најновите случувања, Борис Писториус рече дека сè уште не е јасно колку долго ќе трае војната или дали ќе се прошири во други земји.
„Германија не е страна во војната. Германските вооружени сили нема да учествуваат во оваа војна“, им рече тој на претставниците и додаде: „Германија ќе стори сè што е во нејзина моќ за да придонесе за деескалација и да го спречи понатамошното ширење на насилството“.
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
